κινούμενα ...αιμοσφαίρια!

Από την εξαιρετική σειρά κινουμένων σχεδίων "Μια φορά κι έναν καιρό ήταν η ζωή" παρακολουθήστε το επεισόδιο για τα συστατικά του αίματος και τις λειτουργίες τους.

Από το κανάλι του χρήστη panatha962
http://www.youtube.com/watch?v=pzeBWbvPRS8

μαθαίνουμε για το αίμα και την αιμοδοσία

Ένας πολύ δραστήριος Σύλλογος Εθελοντών Αιμοδοτών είναι αυτός της πόλης μας. Συχνά οργανώνει δράσεις για ενημέρωση και προώθηση της εθελοντικής αιμοδοσίας,σαν αυτή στην οποία συμμετείχαμε πριν λίγο καιρό.
Ο σύλλογος αυτός επιμελήθηκε και την έκδοση ενός μικρού βιβλίου με χρήσιμες πληροφορίες για το αίμα και την αιμοδοσία. Το παρουσιάζουμε στο βίντεο που ακολουθεί,για κάθε ενδιαφερόμενο:

ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΤΟ ΑΙΜΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ , ΣΕΑ ΡΟΔΟΠΗΣ from seachiou3 on Vimeo.
Όσοι θέλουν να κατεβάσουν την όμορφη ιστορία της κ. Φανής Χανού "Τη μέρα που χάθηκε το κόκκινο από τη γη", εδώ θα βρουν ένα σύνδεσμο που οδηγεί στην ιστοσελίδα του Συλλόγου Εθελοντών Αιμοδοτών Ροδόπης. (επιλέξτε "ενημέρωση για παιδιά")
Οι πιο ...ψύχραιμοι μπορούν να μάθουν παίζοντας το παιχνίδι blood typing από τον επίσημο ιστότοπο των βραβείων Νόμπελ. (αγγλικά απαραίτητα)
*πηγές:http://vimeo.com/2560756#
http://www.earodopis.gr/content/view/14/41/
http://www.nobelprize.org/educational/medicine/landsteiner/landsteiner.html

αναπνευστικό με κυκλοφορικό,φιλαράκι καρδιακό!

Τη συνεργασία μάς τη διδάσκει πριν απ' όλα το σώμα μας.
Τα συστήματά του συνεργάζονται αρμονικά για να το κάνουν να λειτουργεί.
Δυο συστήματα πολύ-καλά-φιλαράκια είναι το γνωστό μας αναπνευστικό και το κυκλοφορικό που τώρα αρχίσαμε να εξερευνούμε.
Πώς λειτουργεί η συνεργασία τους;
Το καθένα προσφέρει ό,τι έχει:το κυκλοφορικό βάζει το αίμα που περιέχει και την κίνηση που τροφοδοτείται από τον μυ της καρδιάς.Το αναπνευστικό προσφέρει το οξυγόνο που παίρνει με την εισπνοή και αναλαμβάνει να διώξει το περίσσιο διοξείδιο του άνθρακα που παραλαμβάνει από το αίμα.Κι όλα δουλεύουν "ρολόι".
Οι ανταλλαγές που γίνονται μεταξύ των δύο φίλων (αναπνευστικού-κυκλοφορικού) αποτελούν τη "μικρή κυκλοφορία".
Το αίμα βέβαια κάνει και άλλα μεγαλύτερα ...ταξίδια! Πρέπει, βλέπετε, να παραδώσει το οξυγόνο παντού, σε κάθε γωνίτσα του σώματος και να πάρει από κει το ανεπιθύμητο διοξείδιο. Αυτή είναι η "μεγάλη κυκλοφορία".
Δείτε πώς λειτουργούν όλα τα παραπάνω στο animation του Claud Perrin που θα βρείτε κάνοντας κλικ στην εικόνα.
*πηγή:http://www.biologieenflash.net/animation.php?ref=bio-0009-3

πνεύμονας - μοντελάκι!

Είστε περίεργοι και ταυτόχρονα σας αρέσουν τα πειράματα και οι κατασκευές;
Θέλετε να μελετήσετε τις κινήσεις του διαφράγματος κατά τη διάρκεια της εισπνοής και της εκπνοής;
Τότε, το ακόλουθο βίντεο είναι για σας.Δείτε το και φτιάξτε κι εσείς το μοντέλο πνεύμονα με απλά υλικά και κατανοητές οδηγίες:

 
πηγή:http://www.youtube.com/watch?v=CBv2BqqAydE&feature=endscreen&NR=1

βουτιά στο αναπνευστικό!

Με την πολύτιμη βοήθεια του ...Θανάση (ο εικονιζόμενος παραπάνω), που μας έδειξε τον εσωτερικό του κόσμο,εντρυφήσαμε στο αναπνευστικό σύστημα.
Δυστυχώς ο Θανάσης αρνείται να δουλέψει υπερωρίες εκτός σχολικού ωραρίου και έπρεπε να αναζητήσουμε αλλού πληροφορίες για να δούμε και να διαβάσουμε περισσότερα.Η αναζήτηση υπήρξε καρποφόρα και τη μοιραζόμαστε με κάθε ενδιαφερόμενο:

Επεξηγηματικό βίντεο για τη λειτουργία της αναπνοής με ελληνικούς υπότιτλους από τη Μαργαρίτα Γερούκη:


Βίντεο με γραφικά από τη Valerie Altounian στο Vimeo όπου φαίνεται η κίνηση των πλευρών και του διαφράγματος κατά την αναπνοή:


Respiration from Valerie Altounian on Vimeo.

• Μια πλήρης πλοήγηση στα μέρη του αναπνευστικού από την ιστοσελίδα του Πανεπιστημίου Αιγαίου, εδώ.

• Στη διαδραστική εφαρμογή Zygote Body, δείτε τα μέρη του αναπνευστικού πληκτρολογώντας στα Αγγλικά την αντίστοιχη λέξη στο Search box (lung,bronhus,larynx)

• Από το Skoool.gr ένα διαδραστικό μάθημα για το αναπνευστικό:

• Ασκήσεις για να ελέγξετε όσα μάθατε από όλα τα προηγούμενα,εδώ (στην ενότητα για το αναπνευστικό).

• Αν σας κόπηκε η ανάσα από το πολύ σερφάρισμα ...χαλαρώστε (!) με μια συλλογή φωτογραφιών από μικροσκόπιο από τα ενδότερα του αναπνευστικού,στην ιστοσελίδα που θα βρείτε εδώ.

Αυτά για τώρα. Πάρτε μια ανάσα!

το δέντρο της ζωής

Μια διαδραστική ψηφιακή αναπαράσταση στην οποία μπορείτε να δείτε πώς εξελίχτηκε και διακλαδίστηκε η ζωή στη γη και ποιοι είναι οι κοινοί πρόγονοι μεταξύ διαφορετικών ειδών μπορείτε να δείτε κάνοντας κλικ στην εικόνα.
Μην παραλείψετε να παρακολουθήσετε το βίντεο με αφήγηση του Sir David Attenborough, που δείχνει με γοητευτικό τρόπο την ιστορία της ζωής.

*πηγή: http://www.wellcometreeoflife.org/interactive/

στον κόσμο των θηλαστικών

(για να δείτε τα βίντεο, δεν πρέπει να βρίσκεστε σε full screen)

τα ζώα - βασική ταξινόμηση

Περιηγηθείτε στις κατηγορίες (με κλικ):

οξυγόνο,παρακαλώ!

Δουλεύουν ασταμάτητα όλη τη μέρα φτιάχνοντας άμυλο για όλους τα φυτο-εργοστάσια...
Τι νομίζετε πως συμβαίνει σ' αυτό το άμυλο που φτιάχνουν;
θα μου πείτε ότι το αποθηκεύουν παντού, σε ρίζα, βλαστό και φύλλα...
Και ...τι  τρώνε τα φυτά;Ε;
Ναι λοιπόν!Το άμυλο που φτιάχνουν δεν προορίζεται μόνο για αποθήκευση αλλά και για κατανάλωση.
Πρέπει λοιπόν τα φυτά να "κάψουν" το άμυλο για να πάρουν την ενέργεια που χρειάζονται για όλες τις λειτουργίες τους.
Θα αναρωτιέστε βέβαια πώς καίγονται τα μόρια της τροφής.
Αυτό,φίλοι μου, συμβαίνει μέσα στα κύτταρα με τη διαδικασία της κυτταρικής αναπνοής.
Η κυτταρική αναπνοή είναι μια χημική αντίδραση στην οποία τα μόρια της τροφής οξειδώνονται,δηλαδή ενώνονται με το οξυγόνο. Να λοιπόν γιατί και τα φυτά χρειάζονται οξυγόνο!
Καθώς συμβαίνει αυτή η χημική αντίδραση απελευθερώνεται ενέργεια.
Ξέρετε και τι άλλο απελευθερώνεται;
Διοξείδιο του άνθρακα και νερό.
Τώρα βέβαια, θα έχετε πάθει μια ...σύγχυση με το πάρε-δώσε των υγρών και των αερίων στα φυτά. Μήπως τελικά είναι πιο σύνθετοι οργανισμοί απ' όσο πιστεύατε; Το οξυγόνο πάει κι έρχεται,το διοξείδιο του άνθρακα και το νερό επίσης, άμυλο δημιουργείται και διασπάται...Απίστευτο που δεν μπερδεύονται!
Για να ξεμπερδευτείτε όμως εσείς, να μια βοήθεια:

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ - ΜΕΡΑ

χρησιμοποιεί:νερό, διοξείδιο άνθρακα,φως,χλωροφύλλη

δίνει:οξυγόνο, άμυλο 

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ - ΝΥΧΤΑ

ΖΖΖΖΖΖΖΖ!

ΑΝΑΠΝΟΗ- ΜΕΡΑ-ΝΥΧΤΑ

χρησιμοποιεί:οξυγόνο, άμυλο απελευθερώνει:ενέργεια,διοξείδιο άνθρακα, νερό

Μη μου πείτε ότι δεν σας βοήθησα ...δεν θα το δεχτώ!

φως στη φωτοσύνθεση!

κύτταρα και οργανισμοί

Μοιάζουν όλα τα κύτταρα μεταξύ τους;θα αναρωτιέστε.
Μια πιο κοντινή ματιά αποκαλύπτει διαφορές...

Χωρίς ...κουκούτσι!

Κύτταρα χωρίς πυρήνα ίσως να μην έχετε φανταστεί,αλλά υπάρχουν. Είναι τα προκαρυωτικά κύτταρα,των οποίων τα γονίδια βρίσκονται ...χύμα μέσα στο κυτταρόπλασμα. Πιστεύεται από μεγάλη μερίδα επιστημόνων ότι τα κύτταρα αυτά προηγήθηκαν από τα άλλα με τον πυρήνα, καθώς έχουν βρεθεί απολιθώματα προκαρυωτικών κυττάρων με ηλικία 3,5 δισεκατομμυρίων ετών.

Τι είδους οργανισμοί είναι φτιαγμένοι απο προκαρυωτικά κύτταρα;

Τα βακτήρια και τα αρχαία.

Τα πρώτα σάς είναι μάλλον γνωστά από διάφορες ασθένειες που προκαλούν,χωρίς αυτό να σημαίνει πως είναι όλα ανεπιθύμητα.

Όσο για τα αρχαία, είναι προκαρυωτικά κύτταρα που εντοπίστηκαν αρχικά σε περιβάλλοντα με ακραίες συνθήκες (χωρίς να περιορίζονται μόνο εκεί) και μερικά έχουν αληθινά παράξενα σχήματα:

...και το κουκούτσι μύγδαλο!

Στον αντίποδα των προκαρυωτικών βρίσκονται τα ευκαρυωτικά κύτταρα. Κάρυον στα αρχαία ελληνικά σημαίνει πυρήνας. Αυτά λοιπόν έχουν ευδιάκριτο πυρήνα.

Ένας για όλα!

Οι οργανισμοί μπορούν να αποτελούνται είτε από ένα είτε από πολλά κύτταρα. Στην πρώτη περίπτωση μιλάμε για μονοκύτταρους ενώ στη δεύτερη για πολυκύτταρους οργανισμούς.

Στους μονοκύτταρους,το μοναδικό κύτταρο είναι αρμόδιο για όλες τις λειτουργίες της ζωής:την κίνηση,την τροφή,την αποβολή των άχρηστων υλικών και την αναπαραγωγή.

Χαρακτηριστικός μονοκύτταρος οργανισμός είναι η αμοιβάδα. Δείτε την σε βίντεο:

Όλα για έναν!

Στους πολυκύτταρους οργανισμούς τα κύτταρα μπορούν να έχουν μεγάλες διαφοροποιήσεις μεταξύ τους,αφού μέσα από εξελικτική πορεία εκατομμυρίων ετών έχουν εξειδικεύσει τις λειτουργίες τους.

Κύτταρα με παρόμοια δομή φτιάχνουν έναν ιστό. Οι ιστοί συνθέτουν όργανα και τα όργανα φτιάχνουν συστήματα οργάνων,τα οποία με τη σειρά τους φτιάχνουν τον οργανισμό.
Θέλετε να δείτε μερικά "πορτρέτα" διαφορετικών κυττάρων;
Στην εφαρμογή που θα βρείτε στο σύνδεσμο της εικόνας ,φτιαγμένη από το Ευγενίδειο Ίδρυμα,επιλέξτε την καρτέλα Interactive:

Ενδιαφέροντα τα κύτταρα ...

*πηγές:http://www.eugenfound.edu.gr/frontoffice/popup.asp?cpage=cdog&oid=145
http://en.wikipedia.org/wiki/Prokaryote
http://en.wikipedia.org/wiki/Haloquadratum
http://digitalschool.minedu.gov.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-C103/478/3158,12705/

κύτταρο: ένα σύμπαν ...εντός μας!

Αυτόνομη μονάδα ζωής ή μέρος ενός οργανισμού,το κύτταρο μοιάζει με ένα ολόκληρο σύμπαν από στοιχεία με διαφορετικές μορφές και λειτουργίες.
Αν έχετε επιστημονική περιέργεια να εντρυφήσετε στη λειτουργία του, κάντε το με τη βοήθεια των αξιόλογων συνδέσεων που σας προτείνω παρακάτω:

Διαδραστικά μοντέλα φυτικού και ζωικού κυττάρου με κείμενο στα ελληνικά θα βρείτε στην ιστοσελίδα του Δημήτρη Σπανού κάνοντας κλικ στις αντίστοιχες εικόνες:

Μια τρισδιάστατη αναπαράσταση με δυνατότητες ζουμ ακολουθεί παρακάτω:

Κι ένα ακόμη ταξίδι στο κύτταρο με τη βοήθεια καλοφτιαγμένων γραφικών από την ιστοσελίδα του National Science Foundation θα βρείτε εδώ:

Αν ψάχνετε για κάτι πιο ζωντανό,αναζητήστε στο youtube βίντεο με θέμα cells under microscope (κύτταρα στο μικροσκόπιο).Σίγουρα θα εντυπωσιαστείτε με αυτό το μικροσκοπικό εργαστήρι της ζωής.

*πηγές:http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Animal_Cell_Cross_Section_Model.jpg
http://users.sch.gr/dgspanos/kyttaro/index.htm
http://www.ibiblio.org/virtualcell/tour/cell/cell.htm
http://www.nsf.gov/news/overviews/biology/interactive.jsp

ο χάρτης της ζωής

Αναρωτηθήκατε ποτέ ποια είδη ζώων ζουν στην περιοχή σας;
Πέρα από αυτά που μπορείτε εύκολα να εντοπίσετε με την παρατήρηση, ένας ολόκληρος ...κόσμος από ζωικά είδη ζει κρυμμένος από τα αδιάκριτα βλέμματα.
Στην ιστοσελίδα http://www.mappinglife.org/ θα βρείτε μια τεράστια βάση δεδομένων για την κατανομή των ζωικών ειδών στη γη. Το πρότζεκτ βρίσκεται σε εξέλιξη και εμπλουτίζεται συνέχεια, αλλά είναι ήδη λειτουργικό.
Βρείτε στο χάρτη την περιοχή που σας ενδιαφέρει,διαλέξτε ακτίνα εξερεύνησης και κατηγορία ζώων (πουλιά,αμφίβια,θηλαστικά...)και από το παράθυρο που θα αναδυθεί διαλέξτε τη λίστα που παραπέμπει σε λήμματα της Wikipedia ή τις φωτογραφίες των ζώων της περιοχής. Υπάρχουν πολλές επιλογές για να εξερευνήσετε και πολλά ...κρυμμένα πλάσματα για να αποκαλύψετε.
Καλές εξερευνήσεις στο χάρτη της ζωής!
*πηγή:http://www.mappinglife.org/

χαρακτηριστικά των έμβιων όντων

Να ποια είναι τα πιο βασικά χαρακτηριστικά που ξεχωρίζουν τα έμβια από τα άβια όντα:

τρέφονται

κινούνται

αναπνέουν

αναπτύσσονται

αναπαράγονται

αντιδρούν σε ερεθίσματα

αποβάλλουν τα άχρηστα

ο ...μικρόκοσμος της ζωής

   Φίλοι μου, αφού τα μόρια βρίσκονται παντού και φτιάχνουν τα πάντα σαν δομικοί λίθοι της ύλης,είναι φυσικό να βρίσκονται και στη σύνθεση των ζωντανών οργανισμών.Ναι,μέσα στον καθένα μας βρίσκεται ο μικρόκοσμος (σε μερικούς λίγο περισσότερο απ' όσο σε άλλους ;))!
   Βέβαια,ξέρουμε ότι υπάρχουν πολλά και διαφορετικά μόρια,που αντιστοιχούν σε διαφορετικά χημικά στοιχεία.Δεν έχετε περιέργεια να μάθετε ποια από αυτά συνθέτουν τα όντα;Θα σας το μαρτυρήσω:
   Η ζωή όπως την ξέρουμε στον πλανήτη μας έχει σαν βάση της τον άνθρακα(C).Ναι, μην απορείτε-αυτόν τον ίδιο που συναντήσαμε στα ορυκτά καύσιμα! Κάτι έχει αυτό το παιδί-συγνώμη,εννοούσα στοιχείο- που το κάνει ικανό να δημιουργήσει πολλές διαφορετικές χημικές ενώσεις. Είναι δημοφιλής.Ολόκληρο ...κλάδο της Χημείας απασχολεί με τις σχέσεις και τους δεσμούς του.Όλες οι ενώσεις του άνθρακα λέγονται οργανικές ενώσεις.
   Φυσικά, ο άνθρακας έχει τις προτιμήσεις του. Για να φτιάξει λοιπόν μόρια που συνθέτουν τους ζωντανούς οργανισμούς συνδέεται με το υδρογόνο (Η), το οξυγόνο (O) και το άζωτο (N) με πολλούς διαφορετικούς τρόπους.Συνθέτει έτσι τα τέσσερα είδη οργανικών ενώσεων που συναντάμε στους οργανισμούς:

• τους υδατάνθρακες,δομικά στοιχεία των κυττάρων και πηγή ενέργειας για τους οργανισμούς
• τις πρωτεΐνες,δομικά και λειτουργικά στοιχεία των κυττάρων
• τα λιπίδια,δομικά στοιχεία των κυττάρων και αποθήκες ενέργειας των οργανισμών
• τα νουκλεϊκά οξέα,που ελέγχουν τη λειτουργία του οργανισμού

   Εκτός όμως από τον άνθρακα,το υδρογόνο, το οξυγόνο και το άζωτο, στη σύνθεση των οργανισμών μετέχουν και κάποια άλλα χημικά στοιχεία σε πολύ μικρότερη ποσότητα. Τέτοια στοιχεία είναι ο φώσφορος(P), το κάλιο (K), το νάτριο (Na), το χλώριο (Cl), το θείο (S) και αρκετά ακόμη, που εξαιτίας της μικρής συμμετοχής τους τα ονομάζουμε ιχνοστοιχεία.
   Πολύπλοκη υπόθεση τελικά η ζωή!

*πηγές:http://digitalschool.minedu.gov.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-C103/478/3158,12704/
http://en.wikipedia.org/wiki/Life